خدا یا در لحظه نبودنم غافل از من نبوده ای
و من در لحظه لحظه بودنم به یادت نبوده ام

تحدی در قرآن بازگشت به دانستنی های قرآنی
ثبت شده در تاریخ 09-اردیبهشت-1393 -- تعداد بازدید : 2492 بار

 تحدی در قرآن

 

تحدی به معنای هم آورد خواستن است . قرآن مکرراً جنبه اعجاز و فوق بشری خود را صریحا اعلام کرده است و ناباوران را به مبارزه و هم آوردی خوانده است : (( اگر باور ندارید که این قرآن ، سخن خداست و گمان می برید ساخته و پرداخته ی دست بشر است ، هر آینه آزمایش آن آسان است . سخن دانان و سخنوران خود را وادارید تا در این راستا نیروی خود را به کار گیرند و سخنی هم چون قرآن ، زیبا و شیوا ، محکم و استوار و حکیمانه بسازند و ارائه دهند ؛ ولی هرگز چنین اقدامی نتوانید کرد ، زیرا به خوبی می دانید که قرآن همانند سخن بشر نیست ... )) .

توضیح اینکه علمای بیان طبق معیارهای مشخص ، درجات رفعت و انحطاط در کلام را معین ساخته اند و برتری کلامی بر کلام دیگر با همین معیارها مشخص می شود ؛ همانگونه که در دو قصیده یا نوشته ادبی ، با مقایسه ، برتری یکی بر دیگری روشن می شود ، چنین مقایسه ای بر پایه قدرت بیان و رسایی سخن و اعمال نکات و دقایق سخنوری و سخن سنجی استوار است . این معیار ها ، سخن یک شاعر یا سخن ور را به سخن شخص دیگر نزدیک یا دور می نماید و نشستهای ادبی و مسابقات هنری بر اساس همین معیارها انجام می گیرد . ما هرگز منکر آن نیستیم که سخن هر کس زاییده ی نهاد و ساختار درونی او است و کسی را یاری آن نیست که با دیگری در آنچه ساختار ذهنیّت او بر او القا می کند ، همسان باشد ؛ بلکه آنچه در تحدی مطرح است همسان بودن در درجه و رتبه ی فضیلت کلام است .

در تحدّی ( هماورد خواستن ) نیز منظور این نیست که سخنی همسان و همانند سخن خدا بیاورند ، به گونه ای که در شیوه ی بیان و نحوه ی تعبیر ، کاملا همانند قرآن باشد ، ( زیرا اینگونه همانندی جز با تقلید امکان پذیر نیست ) بلکه مقصود از (( تحدّی )) ، آوردن سخنی است که همچون قرآن از نظر معنویت والا بوده و در درجه ی اعلای بلاغت و فصاحت قرار گرفته باشد .


مراحل تحدّی


قرآن در چند مرحله ، تحدّی و هم آورد خواستن خود را مطرح کرده است :


1 – در مرحله نخست می گوید به طور مطلق سخنی همانند قرآن بیاورند :


سوره طور آیه 34 :


فَلْيَأْتُوا بِحَديثٍ مِثْلِهِ إِنْ کانُوا صادِقينَ 


پس اگر راستگویند ( که قرآن بربافته بشر است ) کلامی مانند آن بیاورند. 



2 – در مرحله ی بعد مطرح می سازد که اگر می توانید 10 سوره هر چند کوچک مانند قرآن بیاورید :


سوره هود آیه 13 :


أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ قُلْ فَأْتُوا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِثْلِهِ مُفْتَرَياتٍ وَ ادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ کُنْتُمْ صادِقينَ 


آیا می گویند: او این ( قرآن ) را از پیش خود ساخته ( و به خدا نسبت می دهد ) ! بگو: شما نیز ده سوره ساختگی همانند آن را بیاورید و ( برای ساختنش ) هر کس را غیر از خدا توان دارید فرا خوانید ، اگر راستگویید. 


3 – آنگاه ، برای آنکه از اعتبار مدعیان بکاهد پیشنهاد می کند که یک سوره همانند قرآن بیاورند :


سوره یونس آیه 38 :


أَمْ يَقُولُونَ افْتَراهُ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ کُنْتُمْ صادِقينَ 


بلکه گویند که این ( قرآن ) را ( محمّد ) به دروغ ساخته است. بگو: پس یک سوره همانند آن را ( در فصاحت لفظ و عمق محتوا و فنون علوم و اخبار از مغیبات ) بیاورید و ( در این عمل ) هر کس را غیر از خدا توان دارید به یاری طلبید ، اگر راستگویید. ( به آیه 23 سوره بقره مراجعه شود. ) 


4 – سرانجام برای آخرین بار ، با قاعیّت هر چه تمام تر ، عجز و ناتوانی نهایی آنان را اعلام می نماید :


سوره بقره آیات 23-24 :


وَ إِنْ کُنْتُمْ في‏ رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلى‏ عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا شُهَداءَکُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ کُنْتُمْ صادِقينَ23فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ لَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتي‏ وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ أُعِدَّتْ لِلْکافِرينَ 



24) و اگر ( چنین کاری ) نکردید و هرگز نتوانید کرد ، پس بپرهیزید از آتشی که هیزم آن مردم اند و سنگ ها ، که برای کافران مهیّا شده است. 


در این آیه ، ذکر آدمیان در کنار سنگ ، کنایه از آن است که آدمیان فاقد شعور و تهی از خرد و اندیشه همچون سنگ بوده و در کنار آن قرار دارند و در آتش سرسختی می سوزند .


5 – در محله ی آخر برای همیشه اعجاز و تحدّی قرآن را اعلام می کند :


سوره اسرا آیه 88 :


قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلى‏ أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَ لَوْ کانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهيراً 


بگو: بی تردید اگر طائفه انس و جن اجتماع کنند تا مانند این قرآن را ( از نظر لفظ و معنی ) بیاورند همانند آن را نخواهند آورد هر چند یاور و پشتیبان یکدیگر باشند ( زیرا انشاء کسی است که به همه اجزاء عالم احاطه وجودی و توانی و علمی دارد ) . 



در آیات فوق ، به ویژه دو آیه اخیر ، نکته ی جالبی وجود دارد که سر اعجاز را بیش از هر چیز روش و مبرهن می سازد ؛ در آیه 24 سوره بقره به صورت مطلق خبر از آینده داده است : (( ولن تلفعلوا)) ؛ بدین معنا که هرگز و تا ابد هم آوردی با قرآن امکان ندارد . در صوره اسرا آیه 88 نیز همه ی جهانیان را از هم آوردی با قرآن ناتوان دانسته است . این یک اِخبار غیبی است که جز از زبان (( عالم الغیب والشهادة )) امکان صدور ندارد ؛ زیرا هر نیرو مند و صاحب هنری که در مقام تحدّی و هم آوردی بر آید ، حداکثر می تواند هم آوردان معاصر و مجاور خود را تا حدودی بشناسد و با شناخت اندازه ی توانایی آنان و مقایسه ی آن با توانایی خویش ،  خود را بر تر بداند ؛ ولی هرگز کسی جرأت ندارد که خود را از آیندگان و همه ی جهانیان برتر شمارد ؛ زیرا از آنان شناختی ندارد .

اما قرآن این شهامت را نشان داده و با کمال جرأت ، ناتوانی بشریّت را برای همیشه در مقابله ی با قرآن اعلام نموده است که این جرأت و شهامت ، خود بزرگترین دلیل اعجاز قرآن است .

منبع : علوم قرآنی(آیت الله معرفت)
بخش نظرات
روزشمار فاطمیه
روزشمار غدیر
روزشمار محرم عاشورا