خدا یا در لحظه نبودنم غافل از من نبوده ای
و من در لحظه لحظه بودنم به یادت نبوده ام

دانستنی های قرآنی

قصص قرآن

کلام و سخن که حاوی موعظه و ارشاد است ، هر چند بدیع و جالب باشد ، حالت خستگی دارد و باعث خسته شدن مخاطب می شود . برای رفع این مشکل می توان از قصه استفاده کرد . داستان ، کلام را از صورت یکنواختی و خسته کنندگی بیرون می آورد و به آن رونق و طراوت می بخشد و مخاطب را شیفته نگه می دارد . علاوه بر این ، بازگو کردن تجربه های تلخ و شیرین زندگی بشر ، موجب تکامل انسان می شود :

کلمه خمس در قرآن آیا به معنای غنیمت جنگی است ؟

هر گاه استعمال یک لفظ در افراد و مصادیق یک معنای کلّی با لحاظ خصوصیّت و ویژگی خاصّی ، شیوع داشته باشد ( مانند استعمال لفظ ((رَجُل)) در افراد ((انسان)) مانند زید و عمر و بکر ، به لحاظ خصوصّیت مرد بودن ) ، و بددانیم که لفظ مذکور برای تک تک آن افراد وضع نشده است ، چنین کثرت استعمالی ، نشان دهنده ی آن است که بین آن افراد ، معنای جامع و قدر مشترکی وجود دارد ، و لفظ مذکور ( مانند واژه ی ((رجل)) در مثال ما ) برای آن معنای کلی و قدر مشترک وضع شده است .

حروف مقطعه

یکی از موارد بحث درباره ی حروف مقطعه است ؛ در ابتدای 29 سوره از سوره های فرآن ، یک یا چند حرف از حروف الفبا وجود دارد ، که مجموعاً 78 حرف است که با حذف موارد تکراری ، 14 حرف می شود ( یعنی نصف حروف الفبای عربی که 28 حرف است ) ، این حروف را (( حروف مقطعه )) می گویند که اسرار بزرگی را در بر دارند . حروف مقطّعه در کتابت ،

تفسیر و تاویل

هر آیه ای ؛ اعم از محکم و متشابه ابهام هایی دارد ؛ اما در متشابهات ، تشابه ، علاوه بر آنکه بر چهره ی لفظ پرده ای از ابهام می افکند ، موجب شبهه نیز می گردد ؛ بدین ترتیب باید برای درک مفهوم هر متشابهی ، ابتدا ابهام آن را رفع و سپس از آن دفع شبهه کنیم ؛ بیان ابهامات ( که در محکم ئ متشابه وجود دارد ) را ((تفسیر)) و بیان شبهات ( که صرفا در متشابه وجود دارد ) را ((تاویل )) می گویند .

محکم و متشابه

واژه ی محکم – در مقابل متشابه – از (( حَکَمَ حَکماً )) به معنای (( مَنَعَ مَنعاً )) گرفته شده و به معنای بازداشتن و پیشگیری از هرگونه اخلال گری و تباهی است . راغب اصفهانی گوید : (( حَکَمَ ، اصله : مَنَعَ مَنعاً لاصلاح)) . دهانه ی اسب ( لگام ) را در لغت عرب ((حَکَمَةُ الفَرَس )) گویند ؛ زیرا او را از سرکشی باز می دارد .

نسخ در قرآن

هر حرکت اصلاحی و روبه جلو وجود مراحل پی دی پی ، تغییر شرایط ، لزوم بازنگری در برنامه ها و نسخ برخی آیین ها را ضروری می سازد . این بازنگری و نسخ ، در شرایع آسمانی – که ارائه کننده برنامه جامع زندگی بشر هستند – نیز وجودد ارد . ( البته این بازنگری و دگرگونی تا هنگامی است کهحرکت به رشد نهایی و کمال مطلوب نرسیده باشد ؛ لذا نسخ در یک شریعت تا موقعی است که پیامبر صلوة الله علیه و آله مشغول انجام رسالت خویش باشد ولی با اتمام رسالت و فوت پیامبر صلوة الله علیه و آله

رابطه شیعه و نصّ کنونی قرآن

برخی نا آگاهان به شیعه نسبت داده اند که مصحفی خاص خود دارند و آن را (( المصحف الشیعی )) می نامند ! در حالی که شیعه خود از چنین مطلبی بی اطلاع است . گروهی از محققان متأخر شدیداً به این ادعا اعتراض کرده اند که مهم ترین آنان (( گلدزیهر )) است . او علاقه ی خاصّ شیعه را نسبت به نصّ رسمی قرآن – که در دست مسلمانان است – تشریح و تایید می کند . به منظور تشریح بهتر علاقه و اهتمام شیعه به نص قرآن کنونی ، ناگزیر از بیان مطالب زیر هستیم :

حجیّت قرائات سبع

بیشتر فقها قائل به جواز می باشند . مرحوم سید محمد کاظم یزدی در العروة الوثقی و مرحوم سید ابوالحسن اصفهانی در وسیله النجاة ، احتیاط را در آن دانسته اند که نمازگزار از قرائت سبع تجاوز نکند . آیت الله خویی قرائت به قرائت متداول عصر ادمه را جایز دانسته و امام خمینی (ره ) احتیاط را در این دانسته اند که از قرائات تجاوز نشود .

ویژگی قرائت حفص

یگانه قرائتی که دارای سندی صحیح و با پشتوانه ی جمهور مسلمین استحکام یافته ، (( قرائت عاصم به روایت حفص )) است . این قرائت در طیّ قرون پی در پی تا امروز ، همواره در میان مسلمانان متداول بوده و هست که این تداول به چند سبب است :

معیار قرائت قابل قبول

مهم ترین ضابطه ی قبول یک قرائت ، هماهنگی آن با قرائت توده ی مسلمانان ، جدا از قرائت قرّاء می باشد ؛ به عبارت دیگر قرآن به دو صورت به ما رسیده است :

1   2   3   4   5   6   7  
روزشمار فاطمیه
روزشمار غدیر
روزشمار محرم عاشورا